ReleaseNotes/4.3/nl

= Veranderingen in LibreOffice 4.3 =

Over deze pagina
Dit document – in wording – bevat uitgave notities die vrijgegeven worden in LibreOffice 4.3. Vermeld hier s.v.p. geen onderwerpen die al voorkomen in de 4.2 edities. De lijst omvat functies die al geïmplementeerd zijn, ze is niet bedoeld voor functies die jij graag geïmplementeerd ziet.

Zo ziet een goed onderwerp eruit:


 * Naast de beschrijving wordt in een oogopslag duidelijk waar het te vinden en uit te proberen is. Beschrijf het item voor een recensent die het razend druk heeft en er nauwelijks iets van af weet. Komt bijvoorbeeld het gebruikersmenu te sprake geef dan helder het pad aan, zoals:, voor het veranderde element. Al weet jij zelf hoe belangrijk een onderwerp is en het uitgebreide dialoogvenster voor autovormen zorgvuldigheid vraagt, degenen die schermafdrukken en opmerkingen erover maken beseffen dat niet.
 * De credits voor de hoofdauteur worden, waar mogelijk, tussen vierkante haakjes achter het onderwerp geplaatst.
 * Kan het onderwerp getoond worden met een voorbeeld of testbestand, dan is een link naar of een upload van een testbestand fantastisch. Zo kunnen we het bedoelde resultaat het beste laten zien aan recensenten en testers, dit geldt zeker voor nieuwe ingevoegde functies.

Bij voorbaat dank voor het in acht nemen van de aanwijzingen!

Verhoging van het maximale aantal tekens in een alinea
Verhoog de grens van 16bit (65.535) tekens per Writer paragraaf naar 32bit (2.147.483.647). Dit is in vooral nuttig in situaties die vragen om het vastleggen van verslagen in een enkele paragraaf. , (Caolán McNamara)

Verplaatste Navigatie knoppen
De Navigatieknoppen zijn verplaatst van onder de verticale schuifbalk naar de werkbalk Zoeken (Ctrl+F) (Samuel Mehrbrodt, UX-Advise Team)

Vergroten/verkleinen knoppen lettergrootte

 * De begrenzing van 72pt lettergrootte voor de knop is verwijderd. (Maxim Monastirsky, Caolán McNamara)
 * De functie Teken vergroten/verkleinen is ook toegevoegd aan tekenobjecten. commit (Maxim Monastirsky)

DrawingML import/export
Geheel nieuw is de op drawingML-gebaseerde DOCX import/export filter voor vormen en frames. Voor meer details, zie this blog entry. (Miklos Vajna) Bekijk voorbeeld example DOCX document

Import/Export geneste opmerkingen
Import en export van geneste opmerkingen in de ODF, DOC, DOCX en RTF filters (Oliver-Rainer Wittmann - Apache: ODF filter and DOCX import part, Miklos Vajna: DOCX export and RTF/DOC filter parts)

Proportioneel schalen afbeeldingen
Standaard worden nu afbeeldingen proportioneel geschaald, aanpassen van hoogte-breedte verhouding gaat nu met de toets ingedrukt. (Tomaž Vajngerl)

Lichtblauw voor niet-afdrukbare tekens
Gebruik van de kleur "lichtblauw" voor niet-afdrukbare tekens (nóg niet beschikbaar op macOS) (Tomaž Vajngerl)

Verbetering relatieve frame verankering
Bij tekstframes met een relatieve grootte, kan dat nu worden ingesteld ten opzichte van de pagina en tot de tekstruimte. Zie voor meer details this blog entry. (Miklos Vajna)

Verticale uitlijning frames
De verticale uitlijning van tekst (en andere inhoud) wordt nu ondersteund bij frames. Deze frame eigenschap kan worden ingesteld bij het tabje "opties". (Zolnai Tamás)

Afdrukken Notities in de marges
Notities kunnen nu in de rechtermarge naast de tekst afgedrukt worden, zoals ze op het scherm te zien zijn. Iedere pagina wordt verkleind opdat de ruimte voor de notities past op het papierformaat (Caolán McNamara)

Opmaak van alle Notities
De teksteigenschappen van alle notities kunnen nu in een keer aangepast worden voor het gehele document. (Caolán McNamara)

Zachte woordafbreking overeenkomstig Unicode
Zachte afbreekstreepjes konden tot woordafbreking leiden, die niet voldoet aan de Unicode-standaard. Dialoogvensters voor (zachte) woordafbreking deden dit ook. Dat is verbeterd met (László Németh)

Niet-standaard woordafbreking voor gebruikers ondersteund
In de gebruikergedefinieerde woordenlijst bestaat nu de mogelijkheid [ ] blokhaken i.p.v. het = teken te benutten bij tekenverandering voor het afbreekpunt. Dit levert nieuwe afbreekmogelijkheden: Merk op: Er bestaat de mogelijkheid om de spellingscontrole aan te passen voor het Nederlands, Noors, Zweeds, Catalaans en Hongaars zonder tekstmatige aanpassing van de woordafbreking, door een gedeelde standaard woordenlijst te gebruiken die gebruikergedefinieerd is. (László Németh)
 * Extra tekens, bijvoorbeeld tug[g]gumi resulteert in de juiste afbreking “tugg- gummi” van het Zweedse woord “tuggummi”.
 * Tekenverwijdering via een getalopgave, bijvoorbeeld paral·[1]lel resulteert in de juiste afbreking “paral- lel” van het Catalaanse woord “paral·lel”, doordat 1 teken voor de afbreking verwijderd wordt.
 * Zowel extra als verminderde tekens, bijvoorbeeld cafee[2é]tje resulteert in de juiste afbreking “café- tje” van het Nederlandse woord “cafeetje”, doordat 2 tekens voor de afbreking verwijderd worden en é extra wordt toegevoegd.

Celranden met kleuren bij formules in bewerkingsmodus

 * Bij formules in de bewerkingsmodus, krijgen de randen cellen die meerdere keren voorkomen, nu steeds 'dezelfde' kleur. Bij lange formules worden de cellen makkelijker herkend aan de oplichtende kleur van de randen die hetzelfde is als die van de celnaam in de formule. (Rachit Gupta)

Aantal geselecteerde rijen en kolommen in de statusbalk

 * Wanneer cellen geselecteerd worden, wordt het aantal rijen en kolommen getoond in de Statusbalk. (Manmeet Singh)
 * Bij vergroten van de beschikbare ruimte op de tabjes van werkbladen, wordt die ruimte beter benut. (Michael Meeks)

Start celbewerking met inhoud van cel erboven

 * Celbewerking mag nu gestart worden met de inhoud van de cel erboven als initiële inhoud. Dit is standaard gekoppeld aan de toetsencombinatie (enkel aanhalingsteken). (Kohei Yoshida)
 * NB: een Windows gebruiker dient mogelijk deze sneltoets in te stellen als deze niet vanzelf werkt.



Gebruiker kiest methode van tekstverwerking in berekeningen
Via in kan de gebruiker kiezen hoe tekst-inhoud van cellen bewerkt wordt bij berekeningen. Zie ook this blog entry voor details. Gerelateerde issues: en  (Eike Rathke)

Draaitabel layout verbetering
"Data" veld is nu standaard in kolommen, en kan indien nodid veranderd worden in rijen. Hierdoor kunnen sneller bruikbare draaitabellen gemaakt worden bij omvangrijke databronnen. (Tomaž Vajngerl)

Formule generator

 * Toegevoegd GAMMA.DIST, GAMMA.INV en GAMMALN.PRECISE functionaliteit voor werkbladen tbv Excel uitwisseling. (Winfried Donkers)
 * Toegevoegd LOGNORM.DIST, LOGNORM.INV, NORM.DIST, NORM.INV, NORM.S.DIST en NORM.S.INV functionaliteit voor werkbladen tbv Excel uitwisseling. (Winfried Donkers)
 * Toegevoegd T.DIST, T.DIST.2T, T.DIST.RT, T.INV, T.INV.2T en T.TEST functionaliteit voor werkbladen tbv Excel uitwisseling. (Winfried Donkers)
 * Toegevoegd PERCENTILE.EXC, PERCENTILE.INC, PERCENTRANK.EXC, PERCENTRANK.INC, QUARTILE.EXC, QUARTILE.INC, RANK.EQ en RANK.AVG functionaliteit voor werkbladen tbv Excel uitwisseling. (Winfried Donkers)
 * Toegevoegd MODE.SNGL, MODE.MULT, NEGBINOM.DIST en Z.TEST functionaliteit voor werkbladen tbv Excel uitwisseling. (Winfried Donkers)
 * Toegevoegd FLOOR.PRECISE, CEILING.PRECISE en ISO.CEILINGfunctionaliteit voor werkbladen tbv Excel uitwisseling. (Winfried Donkers, Eike Rathke)
 * Toegevoegd NETWORKDAYS.INTL en WORKDAY.INTL functionaliteit voor werkbladen tbv Excel uitwisseling. (Winfried Donkers)
 * Toegevoegd ERF.PRECISE en ERFC.PRECISE functionaliteit voor werkbladen tbv Excel uitwisseling. (Winfried Donkers)

Gebruik CoinMP solver mogelijk
Vorige versies van LibreOffice bevatten lpsolve solver, nu kan zowel de lpsolve als coin-mp solver gebruikt worden. (Matúš Kukan)

Statistische bewerkingen (alternatief voor Excel's Add-in "Analysis ToolPak")
In Statistics Wizard
 * added Two factor Analysis of Variance (ANOVA) (Tomaž Vajngerl)
 * added F-test. (Tomaž Vajngerl)
 * added t-test. (Tomaž Vajngerl)

Willekeurig getal generator
In het willekeurige getal generator dialoogvenster, kan de gebruiker nu kiezen het aantal decimalen te beperken van het te genereren getal. (Tomaž Vajngerl)

Aantal dia's
Het veld "Aantal pagina's" telt niet langer de verborgen dia's mee. (J. Fernando Lagrange)

Dia in venster passen
Er is nu een pictogram op de statusbalk waarmee in één klik de dia passend in het venster wordt gemaakt (Caolán McNamara)

Paneel dia's weergave geselecteerde/niet geselecteerde met muis-over
Als de muis beweegt over de dia's in het Paneel dia's, is er nu onderscheid tussen geselecteerde en niet geselecteerde dia's. (Caolán McNamara)

3D modellen
LibreOffice ondersteunt nu het invoegen van 3D modellen in glTF format presentaties (met libgltf). Om deze functie te gebruiken kies je. Deze functie is vooralsnog alleen beschikbaar op Windows en Linux. (Zolnai Tamás, Jan Holesovsky).

Document including duck model.
 * Statisch model: Eend

Document including monster model.
 * Geanimeerd model: Monster

Beperkte ondersteuning voor 3D modellen in *.dae en *.kmz formaten (met gebruik van collada2gltf). (Zolnai Tamás, Matúš Kukan).

[/*URL to the blog post*/ Meer over 3D modellen in Impress.]

Base

 * LibreOffice bundelt een nieuwe versie van Access2Base, zie Scripting / Base voor details.

koppelen eigenschappen voor dataseries

 * Functie voor het koppelen van eigenschappen toegevoegd, die het mogelijk maakt om de eigenschappen van dataseries te veranderen op basis van waarden in het werkblad. Meer details in deze blog (Markus Mohrhard)

Toegankelijkheid

 * On Windows, IAccessible2 is now the only assistive technology support option. Support for the Java Accessibility Bridge has been removed, and turning on experimental features is no longer necessary in the Advanced options to enable assistive technology support.
 * Added new, specialized roles for specific text, spreadsheet and presentation documents. (blog post) (Jacobo Aragunde)
 * Improve mapping of ATK and LibreOffice roles, matching new(ish) ATK roles with existing UNO ones. (blog post) (Jacobo Aragunde)
 * Expose the role change between a heading and a paragraph through a new UNO accessibility event. (blog post) (Jacobo Aragunde)
 * Remove unnecessary text-attributes-changed events when typing. (Jacobo Aragunde)

VCL (GUI Toolkit)

 * Grote vernieuwing en opschoning van de VCL code (Chris Sherlock)

CUPS, FAX apparaten en spadmin
LibreOffice detecteert nu automatisch dat fax4CUPS printers faxapparaten zijn en vraagt tijdens het afdrukken om het faxnummer dat moet worden gebruikt. Er kunnen meerdere nummers, gescheiden door komma's, worden ingevoerd. Andere printer-drivers die eigen mogelijkheden hebben voor willekeurige tekst of nummers, worden nu ook ondersteund. Zo kan het faxnummer worden ingevoerd in op bij de printereigenschappen. Het grafisch hulpmiddel spadmin is verwijderd ten faveure van deze nieuwe mogelijkheden en de standaard printeradministratie van het besturingssysteem. (Caolán McNamara)

Verbeterde PDF import

 * Importeren van Lijnverbindingen en -einden (Vort, Gesponsorde verbetering)
 * Verbeterde weergave en bewerking van geroteerde tekst, (Vort, Gesponsorde verbetering)
 * Correct vaststellen van witruimte (Vort, Gesponsorde verbetering)
 * Correct vaststellen van kleuren (Vort, Gesponsorde verbetering)
 * Correcte positie van geroteerde tekst (Vort, Gesponsorde verbetering)
 * Probleem opgelost met gestapelde lijnen (Vort, Gesponsorde verbetering)
 * Ondersteuning voor streepjes (dashes) (Vort, Gesponsorde verbetering)

Verbeterde OOXML ondersteuning

 * Initiële ondersteuning van het importeren voor OOXML-Strikt in de DOCX, XLSX en PPTX formaten. Meer details hier: this blog entry. (Markus Mohrhard, Miklos Vajna)
 * Ondersteuning font-thema's: vaststellen en weergeven van de juiste lettertypen en behouden van de instellingen van de font-thema's. Details in this blog entry. (Jacobo Aragunde)
 * Behouden thema-kleuren op fonts, paragrafen en tabelcellen. (Jacobo Aragunde)
 * Behouden stijl-attributen op vormen en tabellen. (Jacobo Aragunde)
 * Behouden lijn- en vulthema's van kleuren op vormen, inclusief kleurverlopen. (Jacobo Aragunde)
 * Behouden vullen van vorm met kleurverloop, hoewel nog niet perfect bij export. (Jacobo Aragunde)
 * Behouden van ingesloten werkbladen, presentaties etc. in docx documenten. (Jacobo Aragunde)
 * Verbeterde Standaard Document Tags ondersteuning: correctie van export, datum en keuzevak besturingselementen, verbeterde import van besturingselement keuzelijst met invoervak, hergebruik van het besturingselement keuzevak, en het bewaren van andere soorten markeringen. (Jacobo Aragunde)
 * Behoud effecten op vormen en afbeeldingen, inclusief 3D effecten en artistieke effecten. (Jacobo Aragunde)



Nieuwe importfilters

 * Microsoft Works spreadsheets en databases (Laurent Alonso)


 * A host of legacy Mac formats (Laurent Alonso)
 * spreadsheets: BeagleWorks, ClarisWorks, Claris Resolve, GreatWorks, MacWorks, Wingz
 * vector and bitmap images: BeagleWorks, ClarisWorks, GreatWorks, MacPaint, MacWorks, SuperPaint

Bijgewerkte Tango iconen
De standaard set Tango iconen is bijgewerkt, er zijn nieuwe icoontjes bijgekomen voor de zijbalk. (Alexander Wilms, Miroslav Mazel)

Aanpassing achtergrond bij takkbalk macOS
Vanzelfsprekende aanpassing van de achtergrond van de taakbalk bij macOS (Joren De Cuyper, Jan Holesovsky, Tor Lillqvist)

Kleurkeuzemenu verbeterd
Lijnkleur keuzemenu gebruikt nu een palet i.p.v. een lijst. (Maxim Monastirsky)
 * Enkele kleurkeuzemenu's bevatten nu gescheiden knoppen, waardoor het toepassen van de laatst gebruikte kleur met één muisklik mogelijk wordt. Het betreft: Tekstkleur (Impress, Draw), Tekstkleur van tekenobjecten (Writer, Calc), 3D Extrusie kleuren. (Maxim Monastirsky)

Startcentrum verbeterd

 * Vooraf tonen van alle typen documenten in het startcentrum, i.p.v. enkel ODF (Jan Holesovsky)
 * Naar keuze verwijderen uit Recent geopende documenten

Initiele HiDpi ondersteuning

 * [[Development/HiDpi| Enige HiDPI ondersteuning voor Linux en Windows, het merendeel van de patches zijn ook toegepast op versie 4.2.3 (Keith Curtis, Jan Holesovsky, Caolán McNamara, Andrzej Hunt)

Voortgangsbalk voor DOCX documenten

 * Bij DOCX import is nu een voortgangsbalk te zien. (Miklos Vajna)

Nieuwe talen/locaties in de talenlijst
Beschikbare bijzondere lettertekens en spellingscontrole.


 * Toegevoegd Maninkakan, Eastern, Latin [emk-Latn-GN]. (Eike Rathke)
 * Toegevoegd Avar [av-RU]. (Eike Rathke)
 * Toegevoegd Cree, Plains, Latin [crk-Latn-CN] en syllabeschrift [crk-Cans-CN]. (Eike Rathke)

Nieuwe talen/locaties met gerelateerde data
Beschikbaar als standaard taal voor documenten en bijpassende opmaak.


 * Toegevoegd Lengo [lgr-SB] bijbehorende data. (pcunger, Eike Rathke)
 * Toegevoegd Moore [mos-BF] bijbehorende data. (David Delma, Eike Rathke)
 * Toegevoegd French (Côte d'Ivoire) [fr-CI]bijbehorende data. (David Delma, Eike Rathke)
 * Toegevoegd French (Mali) [fr-ML] bijbehorende data. (David Delma, Eike Rathke)
 * Toegevoegd French (Senegal) [fr-SN] bijbehorende data. (David Delma, Eike Rathke)
 * Toegevoegd French (Benin) [fr-BJ] bijbehorende data. (David Delma, Eike Rathke)
 * Toegevoegd French (Niger) [fr-NE] bijbehorende data. (David Delma, Eike Rathke)
 * Toegevoegd French (Togo) [fr-TG] bijbehorende data. (David Delma, Eike Rathke)

Adding a new language tag
In character attribution dialogs the language list box (of the Western text font if CJK or CTL are enabled) is now a combo box with an edit field where the user can specify a valid BCP 47 language tag to define a text language attribute if the language she wants to assign is not available from the selectable list. (Eike Rathke)

Performance

 * Het algoritme bij het anders sorteren van data is gereviseerd. Het sorteren van grote hoeveelheid data verloopt aanmerkelijk sneller. (Kohei Yoshida, Michael Meeks)
 * Importeren van OOXML documenten met veel verwijzingen gaat nu veel sneller. (Michael Meeks)

Access2Base new version
LibreOffice bundles Access2Base V1.1.0, a simplified API for scripting of Base (and database forms stored in Writer, Calc, ... documents) in the Basic programming language. It is more concise and easier to learn than the cross-language standard UNO API. The current version allows dynamic data access from any Basic macro, including, just as an example, from a user-defined function invoked in a Calc cell formula. (Jean-Pierre Ledure)

Feature removal / deprecation

 * Exporting to the OpenOffice.org 1.0 XML file format was removed; users are recommended to save in ODF, which is a perfect substitute that is better in all respects. Import of old files is still possible. (Bryan Quigley)

OSL macro clean up

 * Remove _OSL_GLOBAL
 * Remove OSL_DEBUG_ONLY

C++ UNO language binding and URE libraries

 * All inline C++ functions that took a  parameter by value or returned   have been changed to use   instead.  This should effectively be transparent to client code, and potentially helps static analyzers produce better diagnostics.

Removing XInitialization from a service implementations

 * com.sun.star.comp.document.OwnSubFilter
 * com.sun.star.comp.embed.DocumentCloser
 * com.sun.star.comp.framework.DocumentAcceleratorConfiguration
 * com.sun.star.comp.sfx2.IFrameObject
 * com.sun.star.comp.sfx2.SfxMacroLoader
 * com.sun.star.comp.sfx2.AppDispatchProvider
 * com.sun.star.comp.framework.ModuleUIConfigurationManager
 * com.sun.star.comp.framework.ModuleAcceleratorConfiguration

Deprecating
Implementations should just always return an empty sequence, and clients should be prepared to routinely obtain empty sequences (which already could have happened in the past) or (better) not call this method at all.

macOS

 * LibreOffice 4.3 can be built and successfully used on macOS 10.5 (both PowerPC and Intel), but official TDF builds will still require macOS 10.6.

Most Annoying Bugs
The following annoying bugs were not fixed in time and will be addressed in the regular bug fix releases: